Moet mijn dak vervangen worden of is repareren genoeg?

Repareren is genoeg als er een paar pannen kapot of verschoven zijn en het hout eronder droog en gaaf is. Vervangen ligt voor de hand als veel pannen dof klinken of brokkelen, zeker als er ook steeds weer mos op komt, of als het dakbeschot over grote delen rot is. Twijfel je, laat dan eerst een dakdekker kijken.

Hoe oud is te oud voor een dak?

Kort Er bestaat geen vaste houdbaarheidsdatum. RVO zegt zelf dat er “geen onafhankelijke bronnen” zijn voor de levensduur van bouwdelen. Leeftijd is een reden om te gaan kijken, niet om meteen te vervangen.

De getallen die je tegenkomt, komen van heel verschillende bronnen. Zet je ze naast elkaar, dan zie je hoe groot de spreiding is:

Het RVO-getal geldt voor “hellend dak” en “plat dak” in het algemeen, niet per materiaal. Garantie is geen levensduur: een fabrikant staat 30 jaar in voor zijn pan, maar dat zegt niet dat de pan na 30 jaar op is. De 70 jaar voor EPDM is volgens fabrikant Carlisle een voorspelling van het onderzoeksinstituut SKZ, op voorwaarde dat het dak goed is gelegd.

Eén grens is wel concreet. Het Duurzaam Bouwloket raadt aan de dakbedekking eerst te vervangen als je zonnepanelen wilt en het dak ouder is dan:

• 50 jaar bij pannen op een schuin dak;
• 10 jaar bij de dakbedekking van een plat dak.

De reden: zonnepanelen gaan ruim 25 jaar mee. Is het dak eerder op, dan moeten de panelen er tijdelijk af en weer op, en dat is extra werk. Bij een ouder dak of houtrot raadt het Duurzaam Bouwloket ook aan de constructie te laten beoordelen; met montage weegt een zonnepanelendak ongeveer 12 kg per m² extra.

Wat kun je zelf controleren?

Kort Vanaf de grond kijk je naar de pannen, op zolder naar het hout. Het dak zelf op klimmen hoeft niet: een schuin dak is glad en gevaarlijk, dat laat je aan een dakdekker.

Vanaf de grond of vanuit een raam:

• Liggen er pannen scheef of verschoven?
• Zie je gebroken, gebarsten of afbrokkelende pannen?
• Zit er veel mos, en kwam dat terug nadat het eerder is weggehaald?
• Bij riet: is het dak met algen of mos overtrokken?

Op zolder, met een zaklamp:

• Het dakbeschot (de planken onder de pannen): het hoort droog te zijn, zonder schimmel, zachte plekken of houtrot, en zonder grote naden, kieren of gaten.
• Sporen en gordingen (de balken die het dak dragen): ook die horen zonder houtrot te zijn.
• Vochtplekken of verkleuring rond de schoorsteen, de dakkapel of de nok: daar zitten lood en aansluitingen die kunnen lekken.
• Folie: of er een dampremmende laag of folie ligt, zie je door een pan op te tillen of in de bouwtekeningen. Dat is vooral van belang als je wilt isoleren.

Zie je op zolder rot hout, dan zegt dat meer dan de leeftijd van de pannen. Rotte delen van het beschot moeten bij een nieuw dak worden vervangen, en dat maakt de rekening hoger.

Hoe doe je de trommeltest?

Kort Tik met een schroevendraaier op een pan. Helder geluid: de pan is meestal nog goed. Dof geluid: er zit vocht in de pan.

1. Laat een dakdekker de pannen bereiken; doe het zelf alleen bij een pan die je veilig kunt pakken, bijvoorbeeld vanuit een dakraam.
2. Tik met een schroevendraaier op de pan.
3. Luister. Een heldere klank betekent dat de pan meestal nog in orde is.
4. Een doffe klank wijst op vocht in de pan. Zo’n pan kan poreus zijn geworden, en een poreuze pan kan gaan lekken.
5. Laat pannen op verschillende plekken van het dak testen. Eén doffe pan kun je los laten vervangen; klinkt een groot deel dof, dan wijst dat eerder op een dak dat als geheel verouderd is.

Bij betonpannen hangt dit samen met mos: beton wordt met de jaren poreuzer, en daardoor groeit mos er sneller op. Mos dat steeds terugkomt, en pannen die dof klinken, wijzen dus vaak op hetzelfde.

Wat betekent elk signaal, en wat kost wachten?

Kort De meeste signalen zijn een reden om te laten kijken, niet om meteen te vervangen. Wachten wordt duur als vocht het hout onder de pannen bereikt.

Wat een losse reparatie of een inspectie kost, kunnen we niet met een betrouwbare bron onderbouwen; de bedragen die je online ziet komen van offerteplatforms zonder methode. Wat een heel nieuw dak kost, staat per materiaal uitgezocht in wat kost een nieuw dak.

Repareren, deels of helemaal vervangen?

Kort Loop de vragen hieronder van boven naar beneden. Het eerste antwoord dat past, is je uitkomst.

1. Lekt het nu? Laat eerst de oorzaak zoeken en dicht zetten. Een lek zegt nog niets over de rest van het dak. Daarna verder met vraag 2.
2. Is het dakbeschot op zolder rot over grote delen, of zijn sporen en gordingen aangetast? Uitkomst: inspectie door een dakdekker, waarschijnlijk vervangen inclusief beschot. Laat ook de constructie beoordelen.
3. Klinkt een groot deel van de pannen dof of brokkelen ze op veel plekken, vaak samen met mos dat telkens terugkomt? Uitkomst: helemaal vervangen, na bevestiging door een dakdekker. De pannen zijn dan waarschijnlijk op, ook als ze nog niet lekken. Mos alleen is geen reden.
4. Wil je zonnepanelen en zijn de pannen ouder dan 50 jaar (plat dak: ouder dan 10 jaar)? Uitkomst: eerst vervangen, dan de panelen.
5. Zit de schade op één dakvlak of één plek, en is de rest gaaf? Uitkomst: deels vervangen. Let erop dat de nieuwe pannen passen bij de oude; vraag de dakdekker of het type nog leverbaar is.
6. Gaat het om een paar losse pannen en is het hout droog? Uitkomst: repareren.
7. Geen van de signalen, maar het dak is oud? Uitkomst: laten inspecteren en het dak in de gaten houden. Leeftijd alleen is geen reden.

Wil je toch al iets aan je dak doen, kijk dan ook naar isoleren. Bij een vervanging liggen de pannen er toch al af, en Milieu Centraal en het Duurzaam Bouwloket noemen dat het beste moment om van buiten op het beschot te isoleren. Moet je dan isoleren, dan geldt wettelijk minimaal Rc 2,1 als je de dakisolatie vervangt of vernieuwt.

Wat doe je als je twijfelt?

Kort Laat een dakdekker het dak van dichtbij beoordelen, en vraag bij een groot advies om een tweede mening.

• Vraag wat de dakdekker heeft gezien. Hoeveel pannen klinken dof, waar zit rot, hoe zijn latten en beschot? Een advies om alles te vervangen hoort onderbouwd te zijn met wat er op het dak en op zolder te zien is.
• Vraag twee of meer offertes. Ook MAX Vandaag raadt dat aan, net als te controleren of de dakdekker bij een erkende brancheorganisatie is aangesloten.
• Wil je isoleren of zonnepanelen? Het Duurzaam Bouwloket geeft onafhankelijk advies over de staat van het dak voordat je isoleert, en adviseert bij twijfel een gespecialiseerd bedrijf te laten kijken.
• Een rieten dak laat je beoordelen door een rietdekker. Riet gaat 25 tot 45 jaar mee, maar hoe lang precies hangt voor ongeveer de helft af van de kwaliteit van het riet en verder sterk van onderhoud.

Veelgestelde vragen

Hoe doe je de trommeltest bij dakpannen?

Je tikt met een schroevendraaier op de pan. Een helder geluid betekent dat de pan meestal nog goed is; een dof geluid wijst op vocht in de pan, waardoor die poreus kan zijn en kan gaan lekken. Laat het op het dak zelf door een dakdekker doen: een schuin dak is glad en gevaarlijk.

Hoe oud mag een pannendak zijn?

Daar is geen vast getal voor. RVO houdt 40 jaar aan voor een hellend dak, MAX Vandaag noemt ongeveer 40 jaar voor betonpannen en 75 jaar of meer voor keramische pannen. Het Duurzaam Bouwloket raadt aan pannen die ouder zijn dan 50 jaar eerst te vervangen voordat er zonnepanelen op komen.

Is mos op het dak een reden om het te vervangen?

Niet op zich. Mos dat steeds terugkomt kan wel wijzen op veroudering: betonpannen worden poreuzer, waardoor mos sneller groeit. Combineer het met de trommeltest en kijk of pannen brokkelen of scheuren.

Moet ik mijn dak vervangen voordat er zonnepanelen op komen?

Het Duurzaam Bouwloket adviseert dat als de dakbedekking van een plat dak ouder is dan 10 jaar of de pannen van een schuin dak ouder zijn dan 50 jaar. Zonnepanelen gaan ruim 25 jaar mee; het dak eronder moet dat ook kunnen.